BULAB

 

A bulab !

Bulab bwàà baakaak’,

Bulab bwììtut’,

Leel’ nabààkutààn.

 

Bùlab, a bùlab bwììtut’,

Bùlab cidiish baat;

Waakàdyok’,

Udyok’,

Nakushiishiy hanaafw’.

 

Udy cimin baat,

Ngand yoos’ nìì bibunj’,

Ku batòòk nìì ku bafulùl,

Bulab ucìdyaady;

Baat boos’ ubààbutùl,

Wiikuukut diib’ kaay’?

 

A bùlab bwììtut’,

Bùlab bùshììl baakaak’.

Nady bidyààj byàà selèj,

Nady bidyààj byàà minany’.

 

Bùlab!

A bùlab!

Uw’ umiimin nyèèt yàà mum.

Uw’ bùlab cimin bituutul;

Uminyìn baakaak’,

Waamìn bakùluuh’ nìì baan’,

Waamìn nìì balel’ bììtut’.

 

Naleeb neey’ nàkùkooyèsh,

Bùlab ubààkòòyèsh,

Ubààfìn tèng bikasàkàn,

Ubaakùshil makon’,

Nabààhon’,

Kèiì nady cihidy càà bituh’.

 

Bùlab nakudyèèt,

Naleeb neey’ nady mukùluuh’,

Nabààtal’, nady luvumby’ lwàà bituh’

Nady luvumby’ ludyaat bùlab.

Mukùluuh’ ìì uw’,

Tukutèèn uw’ bùlab,

Twiiyiiy tukushiy.

 

Tukushiy bwàà bàbààlelòbw,

Tukushiy bwàà bììyiiy’ kulelobw’;

Tukushiil biikùl,

Ni bààkiiy mu ngand.

 

A bùlab bwììtut’,

Udy bùlab bwàà bibììh byoos’;

Ubeebeel,

Ìì ngany’ ukubuubuk?

 

Nàyiil ook, bììhaahatanganok’,

Kukwààbw, bàkùùkushilanganok’,

Akwàh ibakwaacìlàngànok’ myeel’,

Nàyiil’ akwàh, kùvùùvum mat’.

 

Baat bàyàày lubil bwàà kasokotobw’,

Bakwààbw bàtààtahik,

Bakwààbw bàhòòhon bàfw,

Bakwààbw naabw’ bàsàmbuk bày!

Ìì myand’ kaay’ a bùlab?

 

Bùlab udy muhyààn,

Byaab byoos’ tèng diivit’!

Kakwììsh kwàà kwiihwèèjel;

Kakwììsh kùdy kwàà mulòw.

Talàl, Talàl a bùlab!

 

Talàl ùshìkik’ baat biwààh,

Talàl baat bììbak cibunj’,

Talàl baan’ bàlong’ tùlaas’,

Talàlààk es’ ngand’ ajuuk’.

 

Càà biin’-biin’,

Baat bàbààkùbiihìsh;

Leelòòw kìì udy bwàà bimvy’,

Kìì udy bwàà biin makòs.

 

Bùlab caak baat,

Ukààdy bwàà bàzùùzuhangan,

Biin diis’ nìì bàà byaal bileeh,

Bùlab ubààbiih’,

A bùlab bwàà baa taat’!

 

Baat bàbààyeel’,

Bùlab, udy mutàlok’!

Uw’ udy nìì byoos’,

Bùlab iitùlèèj byoos’,

Bùlab iitwààkìsh byoos’,

Baat bàshìkat’ talal,

Bàkòngan’, bàlek’ kufwììl bììt,

Muut woos’ àhet’ cìndiy’ cimulamin.

 

Udy nìì bihàk nìì dyeey’,

Bùlab mukùluuh’ àà baat.

Iitwààkìsh byoos’,

Uw’ mushèèt àà bilengèl.

 

Byàà bibììh byoos’ wìmbaash’,

Bìjìmban’ kùbiiyileby’

Wììbìful mund mwììbuh’,

Bwaal byààkàhatukil baat.

 

Uw’ udy mutàlok baat,

Baat bàà bisèb byoos’,

Nìì bàtùùtumb nìì bàyèèyeel’,

Kakwììsh ukuyaay lubil.

 

Bàdy nìì myuul’ yitàl haash’,

Bàdy nìì makàs màdyaat’ haash’,

Bàdyààdy biwùhààhatul’,

Bànwààn biwùhààhatul.

A bùlab, ìì uw’ mukùluuh’ àà baat.

 

(Jean-Claude Willy KUUT, Kuleeb kwàà baat nìì tooy, inédit)

KAKWÌÌSH UDYOBW BIIMÌN

 

Diib’ dìhààhatuk bwàà boos’,

Dìtwèètweel bwàà boos’,

Kakwììsh bàdy tèng haash’ hafulùl,

Nìì bakwààbw tèng bàdy haash’ hatòòk.

 

Kùfùùfulul bwàà boos’,

Kùtòòtook bwàà boos’,

Ìì biin’-biin’ a bakwèèt,

Ìì diiy’ dìkiish’ kuvulamin.

 

A waavulamin,

Waajòòj bakwèèn,

A wafwììl kumin,

Tèng byààjimbw ha maakèèn.

 

Diib’ dìhààhatuk bwàà balengèl,

Dìhààhatuk bwàà babììh,

Dìhààhatuk bwàà batòòk,

Dìhààhatuk bwàà bafulùl.

 

Ìì biin’-biin’ nabààtal’,

Mwanz ùdììdiish mitònd,

Ùdììdiish bisoos’ byoos’,

Mwanz aa mvùl ùdììdiish nìì baat.

 

 

Mvùl ùtòòtoh bwàà baat boos’.

Ùtòòtoh ku baleeh’ nìì ku biihììh,

Ùtòòtoh ku batàm nìì ku banyaan’,

Ùtòòtoh bwàà twiishiish’ nìì bisoos’.

 

Mvùl ùtòòtoh bwàà kudiish boos’,

Ùtòòtoh bwàà toony nìì nyam,

Ùtòòtoh ku biin-meej nìì ku baabiipuufw’,

Ùtòh ku babùl mees’,

Too nìì ku babèèl bàà mu diis’.

 

Ushikèèt bituh’,

Mu nzùbw tumby ìì mwand’.

Nzal ìì yàà bwiish’-bwiish’,

Kusok kwàà diib’ dyoos’,

Uwùsòòsokel ìì ngany’?

 

Mash masùnz udy naam’,

Ìì mam’ màdy naam’ baat’ boos’.

Udy nìì mut’ nìì mees’,

Udy nìì mabòk nìì byaal’.

 

Waamànyik Ngand’ wiinòòw,

Bìkùhèèlobw ku byaal’,

Ìì bakusakidiloh’ kaboh’,

Kaay’ waatùmb naaby’.

 

Bààkwààkish mikòn nìì makàs,

Ìì bwììbuh’ kwend nìì kwiikal kuuwul,

Waakàt kwiinòòk, waakat hakwàh,

Ìì kutuh’ udy mwiiy’ bituh’.

 

Muut woos’ ùdy nìì mees’,

Ìì mamwaakish bwàà kutal

Kutal bwàà kulong bilengèl

Tutuhulukangan tèng ku kulong myand’.

 

Mees’ ìì mamwaakish bwàà kutal

Kutal bwàà kudimush bakwààbw

Tutuhulukangan tèng ku kuleeb mu baat,

Bàlèèleeb’ byàà kaheej’,

Nìì bàà kaneemw kììkiin’.

 

Mees’ ìì mamwaakish bwàà kutal

Kutal bwàà kulongolol kushikat,

Tutuhulukangan tèng ku kukal mudimw,

Tutuhulukangan tèng ku kujuul Ngand’.

 

Mees’ ìì mamwaakish bwàà kutal

Kutal bwàà kusoosakany kuu nyèèt,

Tutuhulukangan tèng ku kulong diikànd,

Baa kahùmb kàà nzal nii baa kozong’ kàà mal.

 

Uw ushikèèt mees’ matàl tèng bakwèèn

Mììbuh’ màtààtal bwàà kukiib byàà bend’,

Kuyeel kwàà bakwèèn kwiish mumanyìk,

Mììbuh’ mees’ màbààleehèsh byaal’.

 

Luheeh’ lùjùùjuuk kuhààhàtuk’ diib’,

Lùyàày kùtwèètweelèdy,

Lùjùùjuuk ha butàmb, lùy ha bukwààbw,

Lùbààbatamij diisùlwiil’ dyàà boos’,

Boos’ bììlùkààkaam’ bwàà kutwiim.

 

Baat ìì bamanyìk midimw,

Lulèng bàdy naal’ luvul’,

Bàkààkaam neey’ biin’-bàh bàtang’,

Bàb bàcìlònd kuunyim’.

 

Baat boos’ bàdy nìì diiy’,

Boos’ bàdy nìì càà kuleeb,

Aab bàcììciin,

Abàh, ludìm ìì luneem’.

 

Bibììh tubààlek’ kwiibìlèèb,

Tuciin bàdy bamanyìk kubolok,

Bàbòlokel bakùluuh’ nìì batofw’,

Bàà kahuuhuj kììkiin’ kùdy balel.

 

Tuciin bacikushil baat,

Bàkùùkushil’ nìì citàk càà but’,

Bàà bihidy’ nìì myeel’ kabàshààl,

Bàà mit’ nii màkofy’ neey’ tudyok’,

Cibunj’ cìbààfw nìì kuciin,

Yòòw numb diiy ciish nakooy.

 

Baat boos’ bàdy nìì mat’,

Bìlèèleebòbw bwàà kutuul,

Bakwààbw ìì bìnòònoonòbw’.

Hàlèèleebòbw bwàà kulek,

Bab’ ìì bìlòòlongòbw’,

Mat’ es’ ìì batèèk ha mahool.

 

Boos’ bàdy nìì byoos’,

Kutuhulukangan ìì kwàà biny’?

Kushaal kuunyim’ ìì kwàà biny’?

Es’ kakwììsh udyobw’ biimìn,

Kakwììsh waakìshìlobw’ bituutul,

Kakwììsh uhèèlobw’ byàà cihes.


(Jean-Claude Willy KUUT, Kuleeb kwàà baat nìì tooy, inédit)


KAAN’ KAA NZÒÒL

 

A mààm talààk,

Banèn batùùl,

Bàkwaat mum’ òòw,

Bàzuh’ bakwààbw.

 

Nadil niitèèl,

Yùmvwaany’ a mààm,

Ìì mum’ mwaanèèb,

Mu byaal’ byaa bàà hat’,

Bàà luukis’ nìì lufw’.

 

A mààm iiyààk,

Kùnook’ diikèng,

Kùdy muut wiinòòw,

Mukàt kuuyòòny.

 

Maam’ òòw talààk,

Taat’ òòw wùùkwèèt,

Ùyàày naany’ hakwààbw

Ùyàày kaayòòny.

 

Mahwaah’ mulàm,

Muusììk mikòn,

Yoow’ numb diiyèèdy,

Nakaam luhànd,

Kùdy biin bukìsh,

Nalong diikànd,

Kayeel kahìt.

 

Iilànd a mààm,

Kùnook’ nabààfw,

Mu byaal’ bihyààn,

Bìzùùzuh’ bakwèèt,

Kabìy kwiijòòj,

Mu ngand’ wiinòòw.

 

Iiyààk a mààm,

Sanàt biinààb,

Bààlek’ niisòòl,

Nàtaan’ bakwèèt,

Kuwùdy kwiinààk.

 

A mààm iilànd,

Kùnook’ nabàày,

Mikòn bakwààt,

Bààshiil’ mut’ òòw,

Kii bwaal niisànz.

 

Hawaay’ nabààfw,

Mubùl luhànd,

Mu byaal’ binèèb,

Bibùl biwààh.

 

A maam iilànd,

Vulùk taat’ òòw,

Ìì wuzuhìl bakwèèt,

Nìì keel’ muu shìng,

Leelòòw a mààm,

Namòn makèng.

 

A mààm talààk,

Sanàt taat’ òòw,

Àlek’ kukwààt,

Tùyang’ kucààsh,

Nìì kuluul anwàày,

Ìì kudy bakwèèt.

 

Nàlond’ bakwèèt

Tùhung’ cikòng,

Nìì toony tukwààbw,

Bwàà ngand’ wiinòòw.

 

Nady kaan’ kaa nzòòl,

Nalond bakwèèt,

Tukaam bidyààj,

Mu baat batùùl.

 

Nady kaan’ kaa nzòòl,

Kabùl diikànd,

Bwàà kulwiish taat’ òòw,

Waa micìm yibììh,

Mulèk bakwèèt,

Bwàà kulong cikòng.

 

Nady kaan’ kaa nzòòl,

Kabùl diikànd,

Bwàà kulwiish maam’ òòw,

Waa mwanz muhyààn,

Nìì keel’ katùùl.


(Jean-Claude Willy KUUT, Kuleeb kwàà baat nìì tooy, inédit)

Ces poèmes seront dans le format livre selon que nous disposerons les moyens conséquents. Les bienfaiteurs seront aussi les bienvenus.